21st Century skills in de praktijk

Een steeds meer populaire term in het onderwijs is 21st century skills, de kernvaardigheden waar de huidige generatie leerlingen in de toekomst over zouden moeten beschikken om te kunnen bijdragen in deze kennismaatschappij (Voogt & Roblin, 2010). Er is hier veel over geschreven maar ze komen op vrijwel allemaal op de volgende vaardigheden neer:

-          Samenwerken21st centory skills

-          Digitale geletterdheid

-          Kritisch denken

-          Communiceren

-          Sociaal-culturele vaardigheden

-          Probleemoplossend vermogen

-          Creatief denken

Een kritische denker zou meteen opmerken dat het natuurlijk (misschien op digitale geletterdheid na) helemaal niks nieuws is, deze vaardigheden zijn al langere tijd terug te vinden in de doelstellingen van onderwijsinstellingen. Het verschil ligt vooral in de positionering van deze vaardigheden in het curriculum en de werkelijke mogelijkheden die het onderwijsontwerp biedt om deze zo optimaal mogelijk te ontwikkelen.

Er wordt veel gesproken over wat de 21st century skills zijn en waarom ze zo belangrijk zijn om te implementeren in het onderwijs. Huidig artikel zoomt in op hoe je als docent deze 21st century skills ook echt in de praktijk kan brengen. Dit is een uitdagende opdracht aangezien het enerzijds nog vrij los staat van hoe het huidige curriculum er vaak nog uitziet. Anderzijds passen de 21st century skills sterk binnen de constructivistische onderwijsopvatting die bepaalde eisen stelt aan op de manier waarop het onderwijs moet worden georganiseerd. Dit draagt eveneens bij aan de complexiteit van implementatie in het huidige onderwijs.

 Met betrekking tot de 21st century skills gaat het er niet om of kinderen al dan niet samenwerken of problemen oplossen, maar in welke mate zij dit doen.

Een referentiekader om dit in beeld te krijgen zijn ‘activity rubrics’ van bijvoorbeeld het Microsoft PIL netwerk. Zij onderscheiden verschillende niveaus waarop vaardigheden zo goed mogelijk ontwikkeld kunnen worden.

Om het verschil duidelijk te krijgen tussen het gebruikelijke onderwijs en het beoogde onderwijs worden in onderstaande tabel voorbeelden gegeven van de verschillen in niveaus van verschillende vaardigheden. Door uit te gaan van uitersten wordt het spectrum inzichtelijk.

 

20th century                  <—->                  21st century
Samenwerken Leerlingen zitten bij elkaar aan een taak te werken Leerlingen zijn verantwoordelijk en afhankelijk van elkaars bijdrage voor een gezamenlijk proces en/of product
Probleemoplossendvermogen Leerlingen passen recent gememoreerde informatie toe in een fictieve opdracht Leerlingen bedenken diverse oplossingen voor een probleem uit een authentieke context in hun omgeving
Creatief denken Leerlingen kiezen in hun aanpak uit een gegeven set mogelijkheden Leerlingen ontwikkelen vanuit een eigenwijs perspectief  zelf nieuwe producten
Digitale geletterdheid Leerlingen verwerken informatie op de computer Leerlingen gebruiken digitale middelen om een multimediaal product te ontwikkelen voor andere gebruikers

Bovenstaande tabel zegt veel over de eisen die het werken met 21st century skills stelt aan het onderwijsontwerp waar leerlingen aan worden blootgesteld. Vanuit een holistisch perspectief is het patroon van autonoom werken in een sociale en authentieke context waarin eigen verkenningen, beslissingen en acties gemaakt moeten worden, te herkennen. Daar ligt dan ook een belangrijke taak voor de leraar als het gaat om het ontwikkelen van opdrachten, werkvormen en lesaanbod.

De rol van de leerkracht verandert eveneens. Waar onderwijs vanouds voornamelijk nog leraargestuurd was waarbij zijn rol als zender en de leerlingen als ontvangers centraal stonden, vragen het werken met de 21st century skills ook om andere onderwijssettings. In settings waar de focus ligt op het ontwikkelen van vaardigheden en kennisconstructie zal de leraar een meer begeleidende rol moeten aannemen. Zo sta je het zelf doen en ervaren van leerlingen niet in de weg en kunnen er ook fouten gemaakt worden. Dit heeft het belangrijke voordeel dat de leraar kan zich tijdens onderwijstijd ook veel meer richten op het stimuleren van bijvoorbeeld meta-cognitieve vaardigheden, het faciliteren van de leermiddelen en het ondersteunen van leersituaties.

School versus Life

Het leren in authentieke situaties maakt het vakoverstijgend werken vrijwel onontkoombaar. Dit past dan ook zeker binnen de visie van de 21st century skills die leerlingen wilt voorbereiden voor het bijdragen aan de kennismaatschappij. De uitdagingen waarvoor de huidige leerlingen in hun volwassen leven voor zullen komen te staan zullen nooit ingekaderd worden op basis van specifieke vakkennis of een lesuur. Dit betekent echter zeker niet dat andere vormen van onderwijs niet meer wenselijk zijn, het is wel belangrijk dat er in afgewisseld wordt. Daarmee kom je ook meer tegemoet aan de verschillende leerstijlen die leerlingen hebben. Zorg in het onderwijsontwerp bijvoorbeeld voor een goede afwisseling in luisteren (auditief), kijken (visueel) en ervaren (kinesthetisch).

doeleneisenaanpak

Ten slotte is het bij opdrachten van belang dat er goed wordt nagedacht over wat het uiteindelijk moet opleveren (doelen),  binnen welk kader de leerlingen kunnen handelen (eisen) en op welke manier het proces of product tot stand kan komen (aanpak). Een goede afstemming tussen deze drie aspecten zorgt voor een balans in autonomie en structuur die optimaal is voor het leerproces. Dit vraagt wel om een bepaalde mate van vertrouwen in dit proces, dit is een stap die flexibiliteit en een open houding vraagt van de leraar. Dat is dan ook de persoon, die het verschil uiteindelijk zal moeten maken, de kinderen willen in ieder geval wel!

Bekijk hier een aantal goede praktijkvoorbeelden van werken volgens de 21st century skills.

maansteen

 

pionier koerier

   

Beartravel

 

 

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>